This is not all though. On Saturday evening November 14th the Ivar Bjørnson Trio will play live at W2, bringing all five tracks Ivar Bjørnson has composed for Dansmachine4. For this occasion Ivar Bjørnson invited two guests, his Enslaved collegue Grutle Kjellson and Inge Rypdal from Emmerhoff & The Melancholy Babies.  The three of them cooperated earlier in Trinacria.

November Music made it possible to fullfill Jerome’s great wish of having the three major elements which give Dansmachine4 its unique character, performing together.

Dansmachine4 at SM’s: November 11-15, 13.00-17.00

Dansmachine4/performance at SM’s: November 15th, 14.00 & 15.00

Dansmachine4/Ivar Bjørnson Trio at W2: November 14th, 21.00

Dansmachine4 offers you an aesthetic experience through the stunning images projected around you on huge screens while you communicate with your own body at the same time. As a result, you become aware of your personal capabilities and limitations while creating a continuum of energy by interacting with the dancer, thus setting not only your body but also your mind into motion.

Dansmachine4 is an ode to the beauty of the moving body that is at once powerful and fragile. Jérôme Siegelaer explores the language and dynamic of the body in an attempt to emphasise the inescapable mood conveyed by the body.

During STRP 2009 Scapino Ballet company member Brandon O’Dell will perform in the installation on 2 and 3 April. Dansmachine4 is part of the art exhibit at STRP and will be open to see and experience throughout the entire festival.

The music for Dansmachine4 is composed by Ivar Bjørnson, the founder and composer of the internationally well-known metalband Enslaved. In addition, two VJs will be part of Dansmachine4: Daniel Dommermuth (Germany) and Nicola Saponaro (Italy), along with two technicians, Herman Budde and Bram Snijders.

Dansmachine4 was developed further at the request of STRP Festival and was created in cooperation with Ed Wubbe, choreographer and artistic director of the Scapino Ballet, Rotterdam. Previous Dansmachines have been exhibited at the Rijksmuseum Twenthe (Enschede), Zenith (Turin), Nieuwe Kerk (The Hague), Van Abbemuseum (Eindhoven) and De Nederlandsche Cacaofabriek (Helmond).

The Team:

Jerome Siegelaer (VJ Stalker, NL) initiator, artistic leader, producer
Ed Wubbe (Scapino Ballet, NL) choreographer
Ivar Bjørnson (Enslaved, NO) music composer and sounddesign
Brandon O’Dell (Scapino Ballet, NL) dancer for video and performance
Daniel Dommermuth (Meierhans, DE) technical director
Nicola Saponaro (Sapolab, IT) programmer, editor
Herman Budde (NL) tracking programmer
Bram Snijders (NL) assistent, intern
Jacki Dodemontova (NL) advisor, assistent

Dansmachine is een serie audiovisuele kunst projecten van videokunstenaar Jérôme Siegelaer.

Dansmachine is in 2000 ontstaan nadat ik, al enkele jaren in het Nederlandse clubcircuit actief onder pseudoniem VJ Stalker (naar Tarkovski’s meesterwerk), mijn fascinatie voor het dansende lichaam vorm wilde geven in een museale installatie. Het dans- en concertpubliek heeft een andere concentratieboog dan mijn vrije werk behoeft, dat om reflectie op de artistieke inhoud vraagt. Van 1996 tot 2005 was VJ’ing mijn hoofdactiviteit. Hierbij heeft een deel van mijn artistieke ontwikkeling plaats gevonden. Het live-podium bij dancefeesten en concerten beschouwde ik als een laboratorium waarin ik kon experimenteren met vormen en opstellingen. De technieken en software die met VJ’ing gerelateerd zijn heb ik me in die tijd eigen gemaakt. Die kennis is onontbeerlijk om te werken met interactieve installaties. Belangrijker is dat ik in de loop der jaren een zeer eigen beeldtaal ontwikkeld heb, met een duidelijk signatuur. Ik hou van een zekere eenvoud maar toon deze eenvoud veelvoudig vermenigvuldigd, waarin ik met tijd speel. Mijn videocomposities kenmerken zich door een schier eindeloze gelaagdheid van flashbacks en flash forwards, en toch blijft het onderwerp altijd helder. Techniek speelt een belangrijke rol in mijn werk maar is uiteindelijk slechts een middel om mijn artistieke doel te halen.

In 2000 begon ik met de concept ontwikkeling van een installatie, waarmee beeld en geluidsmateriaal door een ruimte konden worden verspreid. Geïnspireerd door dans wilde ik afzonderlijke dansbewegingen over verschillende projectieschermen verspreiden en zo een nieuwe choreografie creëren. Aanvankelijk verliepen de verschillende sequenties bij toeval. De titel die ik voor dit project bedacht was Dansmachine. Dit dekte de lading en ik geloof dat de naam al een publiek aantrekt, van liefhebbers van dans, theater en andere kunsten, maar ook het bredere publiek. Van meet af aan was mij duidelijk dat Dansmachine meer zou worden dan één installatie op één wijze vervaardigd en werkzaam, maar een soort label zou worden voor deze tak van mijn vrije werk, dat een toegevoegd cijfer of letter behoefde wanneer er een artistieke urgentie zou zijn om opnieuw uitgaande van het dansende lichaam, een andere lading en verfijnde techniek te koppelen aan een volledig nieuwe installatie.
Telkens ander werk met deels dezelfde naam dus, maar met herkenbare thematiek en altijd zo ver mogelijk gaand in de technische mogelijkheden die op dat moment voorhanden zijn. Daarmee is Dansmachine een duidelijk herkenbare merknaam waaronder artistieke concepten zijn ondergebracht die zich goed laten communiceren.
Dansmachine speelt met de al dan niet gesynchroniseerde bewegingen van de geprojecteerde dansers. Het isoleren van die bewegingen accentueert deze, maar tevens gaat er een vervreemdende werking van uit.

Het artistieke concept vindt zijn grond in de fascinatie voor de menselijke bewegingsmogelijkheden en onmogelijkheden. Het lichaam uit kracht, gratie, fragiliteit. In dans wordt het uiterste van het lichaam gevraagd, en met zijn intrinsieke schoonheid gedijen dansbewegingen in een perfecte symbiose met de esthetische lading die ik aan de geïsoleerde delen daarvan toevoeg, en in perfect ritme met de sequenties die in Dansmachine in veelvoud naast elkaar ontstaan.

Ik zoek voortdurend naar nieuwe samenwerkingsverbanden, zowel op technisch als op artistiek vlak, om zo Dansmachine steeds in een ander perspectief te plaatsen. In die samenwerkingen wordt Dansmachine tot een gezamenlijk project, waarbij in onderling overleg tot een synergetisch resultaat gekomen wordt. Ik houd de artistieke leiding, daarbij volledig open voor de visie en invulling van de andere kunstenaars. Ik zie de noodzaak daarvan om mezelf scherp te houden als videokunstenaar, en juist in de artistieke dialoog met anderen tot een grotere som der delen te komen.

Ed Wubbe, artistiek leider en choreograaf van Scapino Ballet, en ik vonden elkaar in 2003, toen ik gevraagd werd hun optreden op Lowlands Festival te begeleiden met live visuals. Al tijdens de voorbereidingen werd duidelijk dat we elkaar veel te bieden hadden vanuit ons beider specialisme en in het opvolgende jaar werkten we samen aan een stuk voor Twools. In dat stuk werden videoprojecties als gelijkwaardig onderdeel binnen de choreografie opgevoerd, waarin een danser geconfronteerd werd met zichzelf, zijn motoriek en zijn herinneringen. Voor Wubbe was dit onderzoek naar visueel theatrale interactie tussen choreografie, danser en videobeeld een goede aanleiding opnieuw met mij samen te werken, nu voor Dansmachine4.

Met het werk van Wubbe en anderen laat Scapino Ballet een grote diversiteit in dans zien, virtuoos, expressief, kwetsbaar, vernieuwend en soms sensationeel eigenzinnig. Zij geven een eigen, sterke artistieke invulling aan dans van hoge kwaliteit. Het zoeken naar nieuwe invalshoeken voor spannende dans in Dansmachine4 is Scapino Ballet op het lijf geschreven. Ik heb Ed Wubbe gevraagd voor deelname aan het Dansmachine4 project, omdat hij als geen ander in staat is te denken buiten de kaders van het podium. Zijn opvattingen over beweging sluiten aan bij de idealen zoals ik de uiteindelijke choreografie voor de installatie voor me zie: een balans van kracht en nuance.

Naast deze bijzondere samenwerking met Scapino Ballet en het internationale VJ-team dat ik voor dit project om me heen verzameld heb zocht ik een nieuwe muzikale impuls, die naast kwaliteit ook een verrassing op moest leveren. Hiertoe heb ik Ivar Bjørnson benaderd, de oprichter en gitarist van de Noorse baanbrekende Black Metal band Enslaved. Deze band heeft een status aparte binnen de metal-wereld, omdat ze al een paar keer in hun bestaan het genre een nieuwe richting op hebben weten te sturen. Bjørnson doet echter meer buiten Enslaved om, hij schrijft filmmuziek en werkt samen met jazz en noise artiesten. Tot mijn vreugde was hij direct zeer geinteresseerd mee te werken aan mijn project, en zijn eerste schetsen, die op de bijgeleverde dvd te horen zijn, troffen gelijk de goede snaar. Bjørnson componeert de muziek, en voert deze tevens uit. Hij komt eind maart naar Eindhoven om samen met mij de muziek te finetunen op de dan reeds opgenomen beelden van Wubbe’s choreografie, en mijn videocomposities daarvan.

2. Het project

Dansmachine4 is een project in de vorm van een interactieve kunstinstallatie, waarin de mogelijkheden van dansbewegingen en lichaamstaal worden onderzocht. Een multidisciplinair project waarin nieuwe media, dans en muziek worden gecombineerd.
Voor Dansmachine4 heb ik een internationaal gezelschap van kunstenaars en technici bijeen gehaald, waarin van elkaar geleerd wordt en nieuwe mogelijkheden worden gecreëerd. Met deze installatie koppel ik mijn verworven inzichten die jarenlange experimenten met VJ en installaties gebracht hebben, aan de expertise en kunde van elk van de deelnemers aan dit project.

Dansmachine4 gaat in première op het STRP-festival in Eindhoven (18.000 bezoekers in 2007), dat van 2 tot en met 13 april 2009 zijn derde editie zal beleven. Het festival vindt plaats in het Klokgebouw op het Strijp-S terrein in Eindhoven. Op de officiele openingen, die voor genodigden en die voor publiek, zal Scapino danser Brandon O’Dell live de choreografie van Wubbe uitvoeren binnen de installatie, waardoor een spannende dialoog van hem met zijn evenbeeldige projecties onstaat.
Met deze interactieve installatie verkent het publiek door zelf in beweging te komen, de schoonheid en kracht van het lichaam. De toeschouwer wordt door de wijze van de opstelling, door zes schermen omsloten, zelf bewegend tot instructeur van de danser en bepaalt daarmee actief de danssequenties. Het publiek buiten de installatie neemt telkens weer nieuwe varianten van de choreografie waar. Door de keuze van doorzichtschermen is het een onontkoombaar beeld voor eenieder in dezelfde ruimte.
Achter Dansmachine4 gaat een innovatief proces schuil met als uiteindelijk doel een installatie die op zoveel mogelijk manieren ingaat op aanwezigheid, aandacht en activiteit van het publiek, binnen en buiten de installatie. De esthetiek van de geprojecteerde danser is het uitgangs- en zwaartepunt. De interactieve factoren brengen onvoorspelbaarheid en nodigen het publiek uit om te bewegen en te acteren als de incidentele choreograaf. Dansmachine4 gaat uit van vergaande interactiviteit. De geprojecteerde danser gaat in op alle instructies van de incidentele choreograaf, iedere beweging en elke snelheid word gesignaleerd. Natuurlijk zit daar programmeerwerk achter, maar juist door toevalsfactoren te combineren met on- en voorspelbare publieksreacties worden continu andere varianten van de choreografie gegenereerd. Dansmachine4 omringt het publiek met dans en speelt met alle afzonderlijke bewegingen binnen dans. Het publiek moet worden opengesteld aan de pure schoonheid van het bewegend lichaam en daarmee hun eigen lichaam gebruiken als intermediair naar de installatie.
De incidentele choreograaf is geboren.

Dansmachine4 heeft verschillende lagen van perceptie. Ze bezingt de schoonheid van het bewegende lichaam, onderzoekt de taal en dynamiek van het lichaam en wil de onontkoombaarheid van de sfeer die het lichaam uitstraalt benadrukken. Het lichaam heeft zowel kracht en fragiliteit. Middels subtiele nuances kan een scala aan sferen opgeroepen worden. In de beweging gaat een veelvoud aan kleinere mechanismen schuil. Spieren worden gespannen, ontspannen, delen van het lichaam buigen naar elkaar toe of af. Geen enkele beweging staat los van de voorafgaande en hetgeen zal volgen. Het steeds bewegende lichaam creëert een continuüm van energie. Dansmachine4 toont de diepgang van elke beweging, de plaats van de beweging binnen dat continuüm. Diepte die wordt gesuggereerd binnen een tweedimensionale projectie waarbij eindeloos veel lagen door elkaar lopen, maar deze drie dimensionaliteit is bedrieglijk want de eigenlijke beelden laten de context zien van de beweging, van het lichaam. De energie die daarmee gepaard gaat is een samenspel van bezoeker en geprojecteerde danser.

3. Stijl

Mijn beeldtaal is figuratief en tweedimensionaal, hoewel eindeloze diepten bij wijze van tijdspanne gesuggereerd worden. Van een afstand gezien lijkt Dansmachine4 exact dat wat beoogd wordt te tonen, maar al snel blijkt dat achter die eerste impressie een wereld aan indrukken schuil gaat. Hoe die precies te interpreteren, is aan de bezoeker, maar er wordt duidelijk aangestuurd op een grenservaring tussen het voor de hand liggende en de diepere indrukken die niet alleen het lichaam maar ook de geest in beweging zetten. Ik wil de bezoeker voor mijn fascinatie vangen, en hem tot een geheel met de installatie laten voelen. Die transcendente ervaring is het hoogst haalbare. Daarom worden de schermen in een halve cirkel opgesteld, opdat de bezoeker, min of meer buitengesloten van de ruimte buiten, aan alle kanten consequenties ervaart van het eigen handelen en voor de keuze komt te staan hoe met het eigen lichaam te communiceren, zich bewust wordend van de eigen mogelijkheden en begrenzingen.

Ed Wubbe is samen met een van zijn dansers, Brandon O’Dell, in het project gestapt en geeft daarmee blijk van vertrouwen in de artistieke lading van het project. Speciaal voor Dansmachine4 vervaardigt hij een nieuw stuk. O’Dell is gekozen door Wubbe vanwege zijn atletische lichaamsbouw. Hij heeft een verleden als turner en daardoor een geprononceerde spiermassa. Dit valt samen met mijn keuze in hoog contrast zwart/wit beelden te werken, waardoor dit goed tot uiting komt. O’Dell toont de fysieke mogelijkheden van het lichaam.

De opnamen van de video’s die voor de projecties gebruikt gaan worden bestaan uit selecties van bewegingen in Wubbe’s choreografie, vanuit verschillende hoeken gefilmd en nadien zwart/wit gemaakt. Mijn keuze voor zwart/wit beelden wordt versterkt door de fysieke schoonheid van de danser; ik wil zijn lichaam zo krachtig mogelijk, in hoog contrast tonen. Zwart/wit is een keuze omwille van de grafische kwaliteit. De textuur van het lichaam wordt zo benadrukt. Tevens refereer ik qua cameravoering en sfeer aan cinematografie van de jaren ‘30, zoals die met name in de Sovjet-Unie en Duitsland bedreven werd.
Het materiaal wordt dan gesneden op enkelvoudige bewegingen die groepsgewijs in sequentie gezet worden door de bezoeker, de incidentele choreograaf. De beelden worden in de installatie ter plekke opgeroepen en bewerkt, al naar gelang de bewegingen van de actieve toeschouwer.

4. Muziek

Ivar Bjørnson raakte enthousiast over Dansmachine4 vanwege de mogelijkheden drone- achtige muziek zonder slagwerk te maken, waarvan de delen op alle mogelijke manieren onderling te koppelen zijn. Hij combineert analoge geluiden, namelijk zijn gitaar, met digitale effecten en vervormingen, geheel in lijn van mijn werkwijze. Het ruige randje dat Bjørnson in zijn stijl zeker mee zal nemen past treffend bij de harde contrasten van de projecties. En de subtiele verschillen en overgangen binnen de geluidslandschappen zullen in rijm zijn met de gelaagdheid binnen de geprojecteerde danser.
Ed Wubbe is erg benieuwd wat deze zeer originele invalshoek voor dansmuziek zal brengen maar heeft eerder uitgesproken vertrouwen te hebben in mijn muzikale keuzes, zo heeft hij meerdere malen gebruik gemaakt van muziek die ik hem heb laten horen, zoals Allerseelen, Der Blutharsch, Kohn en Philip Jeck.

5. Technische specificatie

De technologie van de installatie bestaat uit vier onderling communicerende delen:
1.Registratie: een camera registreert de bewegingen en posities van de incidentele choreograaf en deze beelden worden binnen de geprogrammeerde software-omgeving geduid.
2.Interpretatie: de inkomende data worden geanalyseerd en binnen een diagram model worden de juiste output commando’s geselecteerd en verstuurd naar de video en audio output. Zo zullen armbewegingen van de incidentele choreograaf gekoppeld worden aan dansfragmenten waarbij de arm een prominente rol speelt, danwel een reeds lopend fragment wordt versneld of van richting veranderd, ingegeven door de richting en snelheid van die armbeweging. Zo heeft elke beweging die de incidentele choreograaf maakt verschillende duidingen, afhankelijk van de context van dat moment.
3.Projectie Video: Output computers met aangepaste vj-software krijgen hun commando’s en starten de geselecteerde fragmenten en plaatsen deze op de relevante schermen. In real-time worden de visuele effecten, die eveneens door de incidentele choreograaf beïnvloed worden, toegepast op de beeldfragmenten.
4.Audio: De audiocomputer ontvangt eveneens commando’s waardoor geselecteerde fragmenten afgespeeld en real-time beïnvloed worden. De aard van de muziek is ondersteunend en sferisch, waarbij ritme en klankkleur belangrijker zijn dan metrum. Om meer activiteit en creativiteit los te maken bij het publiek is hiervoor gekozen. De audiofragmenten zijn langer van duur dan de videofragmenten. Hiervoor kies ik omdat het geluid van continue aard moet zijn, waarbij korte accenten toegevoegd kunnen worden, terwijl beeldfragmenten als het ware harder gesneden kunnen worden, ook al door mijn manier om videobeelden altijd op zachte wijze in elkaar over te laten vloeien.

3. Het product

Voordat Dansmachine4 is ontwikkeld zijn er een aantal testversies te zien geweest tijdens “Doe de Dommel” (5/6 juli 2008) en bij de Culturele Nacht in het Van Abbe Museum (8 november 2008).
De resultaten van deze testversies zijn verwerkt in Dansmachine4.

De opstelling van Dansmachine4 zal bestaan uit 6 hangende projectieschermen in halve cirkelopstelling, waar het publiek kan binnentreden. De schermen zijn in de verhouding van 1 breed, 3 hoog en projectie doorlatend, opdat zowel binnen als buiten de installatie de projecties te zien zijn. Op elk scherm is de danser of delen van de danser te zien, afhankelijk van de beweging verspringend of verschuivend van scherm naar scherm. Omwille van esthetiek zijn de beelden zwart-wit.
Het geheel wordt omgeven door hedendaagse, sferische muziek.
De camera wordt tussen de schermen gepositioneerd.

De toeschouwer zal spelenderwijs merken dat elke beweging die hij maakt, de installatie beïnvloedt.
Onderliggend aan de esthetische ervaring is een schakeling van technieken noodzakelijk.